Waterfabriek

Omgekeerde leerweg bij de Waterfabriek

Klant

Koning Willem I Collega

Het Koning Willem I College in ‘s-Hertogenbosch is een vooruitstrevend Regionaal Onderwijscentrum voor beroepsonderwijs, vervolgonderwijs en educatie. Het college besteedt veel aandacht aan de leeromgeving: er zijn geavanceerde praktijkruimtes en Open Leercentra die voorzien zijn van veel moderne technologie. Goed opgeleide en gemotiveerde docenten zetten zich in voor de persoonlijke ontwikkeling van de leerling en student. Het college wil een school zijn die haar leerlingen een prettige, veilige en mooie
opleidingsperiode garandeert.

Waterfabriek

Eén van de innovatieprojecten van het Koning Willem I College is de Waterfabriek. De Waterfabriek is een leerwerkfabriek waarin leerlingen worden opgeleid voor een MBO-diploma. Tegelijkertijd werken leerlingen in een fabriek met echte klanten. Hierdoor ontstaan aantrekkelijke, authentieke leersituaties.

Bij de Waterfabriek wordt gewerkt met het concept van de Omgekeerde leerweg (© Erica Aalsma, De Leermeesters), waarbij niet de leerstof, maar het ontwikkelen van de beroepsbekwaamheid centraal staat. Het concept maakt gebruik van de DOE-didactiek. Waar reguliere opleidingen vertrekken vanuit de theorie en gaandeweg de praktijk opzoeken, is de Waterfabriek een alternatieve leerroute voor jongeren die juist graag vanuit de praktijk willen leren. Leerlingen voeren concrete taken uit in een echte productiestraat. Dit doen zij onder begeleiding van vakmensen, de werkmeesters. Leermeesters (docenten) bieden de theorie just-in-time aan.

Vraag

Opleiden in de praktijk

In de Waterfabriek worden flesjes water geproduceerd voor echte klanten. Leerlingen zijn betrokken bij alle stappen in het proces. Niet alleen bij het produceren van de flesjes water, maar ook bij bijvoorbeeld de marketing, communicatie, administratie en inkoop. Leerlingen die de operator-opleiding volgen, bedienen en onderhouden machines. Leerlingen Marketing & Sales voeren verkoop- en voorlichtingsactiviteiten uit en de leerling Accountmanager onderhoudt de contacten met klanten.

Inventarisatie opleidingsmogelijkheden Waterfabriek

Binnen de Waterfabriek wordt opgeleid voor bestaande kwalificaties van het mbo, die binnen de context van de Waterfabriek op nieuwe wijze worden uitgevoerd. Het Koning Willem I College wil optimaal gebruik kunnen maken van de mogelijkheden van de Waterfabriek. Daarom heeft ze Kusoma gevraagd te inventariseren welke opleidingen binnen de Waterfabriek aangeboden kunnen worden en hierover advies uit te brengen. De inventarisatie moest in ieder geval de volgende doelen ondersteunen:

  • Ervoor zorgen dat de taken die binnen de Waterfabriek gedefinieerd worden, het kwalificatiedossier dekken

  • Bijdragen aan een goede implementatie van het concept van de Omgekeerde leerweg

Aanpak

1.       Analyseren context

We hebben ons allereerst verdiept in het concept van de Omgekeerde leerweg. Daarnaast hebben we de machines en processen in de Waterfabriek in kaart gebracht, zodat de mogelijkheden helder werden.

 2.       Analyseren kwalificatiedossiers

Na het analyseren van de context hebben we bepaald welke kwalificatiedossiers relevant zijn voor de Waterfabriek. Deze kwalificatiedossiers en uitstroomprofielen hebben we verwerkt in een overzicht:

  • We hebben bij ieder uitstroomprofiel aangegeven is of deze aansluit bij de context van de Waterfabriek.

  • We hebben vervolgens bij alle relevante uitstroomprofielen aangegeven welke kerntaken, werkprocessen en competenties gevraagd worden.

 Deze uitstroomprofielen hebben we besproken met de onderwijskundig projectleider van de Waterfabriek om te bepalen welke opleidingen in de Waterfabriek gegeven zullen worden.

3.       Formuleren en vastleggen taken

Voor de opleidingen die uit de analyse naar voren zijn gekomen, hebben we vervolgens functie- en taakanalyses uitgevoerd. Net als in een echt bedrijf, zal de Waterfabriek gaan werken met “echte” functies en bijbehorende taken. Aan ons de taak om deze functies en taken te koppelen met de kwalificatiedossiers.

  • In overleg met het werkveld en de leer- en werkmeesters hebben we taken geformuleerd die een leerling in de Waterfabriek kan uitvoeren.

  • Daar waar geen leer- of werkmeester voorhanden was, hebben wij zelf taken geformuleerd op basis van onze jarenlange ervaring in de procestechniek.

  • Iedere taak hebben wij vervolgens gekoppeld aan de kerntaken en werkprocessen uit het KD.

  • Voor ieder relevant uitstroomprofiel hebben wij aangeven welke prestatie-indicatoren aan de orde komen.

4.       Ontwerpen uitvoeringskaarten

De volgende stap was het ontwikkelen van uitvoeringskaarten, die als leidraad dienden voor de studenten en de werk- en leermeesters. Op een uitvoeringskaart is per taak aangegeven wat de leerling moet kennen en kunnen en waar hij dit kan leren.

5.       Conclusies en aanbevelingen

Tenslotte heeft Kusoma voor iedere opleiding aangegeven in hoeverre het huidige takenpakket van een student het kwalificatiedossier dekt. Op basis hiervan hebben we conclusies en aanbevelingen gedefinieerd en toegelicht in een afsluitend gesprek.

Resultaat

Inzicht opleidingsmogelijkheden met leidraden voor uitvoering

De Waterfabriek weet bij welke opleidingen het concept van de Omgekeerde leerweg geïmplementeerd moet worden en beschikt over de kennis en middelen om dit te kunnen doen.

De Waterfabriek beschikt over een aantal heldere overzichten:

  • Een overzicht van alle kwalificatiedossiers en uitstroomprofielen, waarin per uitstroomprofiel duidelijk is of deze aansluit bij de context van de Waterfabriek;

  • Een overzicht waarin voor alle betrokken opleidingen per kwalificatiedossier, per uitstroomprofiel aangegeven is welke kerntaken, werkprocessen en competenties gevraagd worden;

  • Een overzicht van taken die de student kan uitvoeren tijdens zijn opleiding;

  • Een koppelingsoverzicht per kwalificatiedossier waarin iedere taak gekoppeld is aan de kerntaken en werkprocessen uit het kwalificatiedossier en waarin aangegeven is welke prestatie-indicatoren aan de orde komen.

Daarnaast beschikken de leerling, werk- en leermeester over een goede leidraad, dankzij de uitvoeringskaarten. Tenslotte weet de Waterfabriek welke acties zij moet ondernemen om ervoor te zorgen dat zowel de taken binnen de fabriek goed aansluiten bij de betreffende kwalificatiedossiers als dat ieder betrokken kwalificatiedossier wordt gedekt door de taken en opdrachten.