ROC A12

Implementatie CGO

Klant

Regionaal Opleidingen Centrum

ROC A12 is een Regionaal Opleidingen Centrum in het midden van het land met zo’n 120 MBO opleidingen in een groot aantal sectoren. Naast MBO opleidingen biedt ROC A12 een groot aantal opleidingen, trainingen en cursussen aan voor binnen de Bedrijfsopleidingen en Volwasseneneducatie. Denk hierbij aan participatie-, re-integratie- en inburgeringscursussen, maar ook aan EVC en VAVO.

Ruim 10.000 studenten volgen bij ROC A12 een opleiding, op verschillende niveaus, in voltijd of deeltijd. Er zijn vestigingen in Arnhem, Barneveld, Ede, Huissen, Veenendaal, Velp en Wageningen. Ook Incompany onderwijs is mogelijk.

Vraag

Implementatie CGO

Kusoma is gevraagd op een drietal gebieden een bijdrage te leveren om een goede implementatie van Competentie Gericht Onderwijs (CGO) te bevorderen. In het kader van de invoering van CGO heeft ROC A12 een beleidsdocument geschreven “Verbindingen 2″. In dit document worden de eisen beschreven waaraan de opleidingen in het kader van CGO aan moeten voldoen. Dit omvat het volgende:

  • de wettelijke eisen

  • de manier waarop ROC A12 deze wettelijke eisen in de eigen organisatie implementeert

  • de aanvullende eisen die ROC A12 stelt aan haar opleidingen

 De docententeams gebruiken dit document om hun eigen opleidingen om te vormen zodat ze aan de nieuwe eisen voldoen. Hoewel het document een goede basis bood voor de implementatie van CGO, was het document alleen niet voldoende.

1.       Product- en procesevaluatie leermiddelen ZMD

Een van de gebieden was het verbeteren van de eenduidigheid van producten binnen het domein Zorg & Maatschappelijke Dienstverlening (ZMD) door middel van een product- en procesevaluatie. Onze opdracht was om inzicht te krijgen in de overeenkomsten en verschillen tussen de producten (productkant) en de kaders waarbinnen de producten tot stand zijn gekomen (proceskant). Doel hiervan is te komen tot eenduidiger producten, die aansluiten bij de A12 kaders.

Aanleiding hiervoor was dat er binnen het domein Zorg & Maatschappelijke Dienstverlening (ZMD) producten werden ontwikkeld binnen drie verschillende projecten. Hierbij kwamen een tweetal problemen boven tafel:

  • Uit reacties van de leerbedrijven is gebleken dat er te weinig eenduidigheid bestond tussen de opgeleverde CGO-producten. Hierdoor moesten begeleiders de studenten steeds op een andere manier beoordelen. Dit is geen wenselijke situatie.

  • Er bestond binnen ZMD onduidelijkheid in hoeverre de producten aansloten bij de A12-kaders en bij het digitaal portfolio (DPF).

2.       Flexibiliseren curriculum

Hoe kan het onderwijs binnen ROC A12 flexibel worden georganiseerd? Met deze vraag zijn wij aan de slag gegaan. Onze opdracht was:

  • het beleid omtrent flexibiliseren van de onderwijsprogramma’s vorm en inhoud te geven
  • docenten te ondersteunen bij de uitvoering hiervan.

Flexibilisering wordt in het onderwijs steeds belangrijker. De maatschappij, studenten en instellingen vragen steeds meer om maatwerk. De voortijdige uitval van studenten moet worden teruggedrongen en het (competentiegerichte) onderwijs moet aansluiten bij het niveau van de studenten. Studenten stappen steeds meer over, stromen door of juist terug naar een opleiding op een ander niveau. Allemaal ontwikkelingen waarin het flexibel kunnen organiseren van een onderwijsprogramma een belangrijke rol speelt.

3.       Bepalen CGO-waarde huidige lesmaterialen

Competentiegericht Onderwijs stelt andere eisen aan lesmateriaal. Maar wat betekent dat concreet? Aan Kusoma de opdracht om te analyseren in hoeverre het bestaande lesmateriaal bruikbaar was binnen CGO en hoe het materiaal eventueel aangepast zou moeten worden.

 

Aanpak

Onze aanpak per onderdeel

We hebben meegewerkt aan het verbeteren van de implementatie van CGO door een bijdrage te leveren aan de genoemde gebieden. Onze aanpak per onderdeel was als volgt:

 1.       Product- en procesevaluatie leermiddelen ZMD

Om de juiste conclusies te kunnen trekken was het wenselijk achtergrondkennis op te doen over de verschillende leermiddelen. De producten zijn tenslotte niet voor niets zo tot stand gekomen. We hebben daarom een groot aantal betrokkenen gesproken waardoor de verschillende producten op een grondige manier met elkaar konden worden vergeleken.

Procesbeschrijving

We zijn gestart met een uitgebreide procesbeschrijving. Hiermee hebben we het proces waarin de verschillende producten tot stand gekomen zijn inzichtelijk gemaakt. We hebben het volgende onderzocht:

  • hoe zijn de drie projecten tot stand gekomen?

  • hoe zijn ze tot hun huidige vorm en opzet gekomen?

  • hoe is het CGO is ingevoerd bij ZMD?

  • wat is de rol van de productgroep die binnen ZMD de ontwikkeling van leertaken coördineert?

Productbeschrijving

Ieder project heeft tot zijn eigen unieke producten geleid. Om de overeenkomsten en verschillen helder te krijgen, hebben we een productanalyse uitgevoerd. Hierin hebben we alle relevante kenmerken van de verschillende producten beschreven en met elkaar vergeleken. Een belangrijk aandachtspunt hierbij was de mate van draagvlak onder docenten en leerbedrijven.

Kaders A12 en digitaal portfolio

Na de productbeschrijving hebben we beschreven hoe CGO binnen A12 wordt vormgegeven en hoe de kaders voor de ontwikkeling van leertaken eruit zien. We hebben tevens aandacht besteed aan CGO en wat CGO betekent voor de inrichting van het onderwijs en de leermaterialen.

Vergelijking producten

We hebben de producten van de verschillende projecten vergeleken op de volgende punten:

  • In hoeverre sluiten de producten aan op de A12-kaders?
  • In hoeverre sluiten de producten aan op het DPF?
  • In hoeverre sluiten de producten aan op de algemene uitgangspunten van CGO?
  • Wat zijn de overeenkomsten en verschillende tussen de producten onderling?

Eindconclusie

Op basis van de uitkomsten van dit product- en procesonderzoek hebben we aanbevelingen geformuleerd om tot eenduidige producten binnen het domein ZMD te komen, die aansluiten op het A12-kader en passen in het digitaal portfolio.

2.       Flexibiliseren curriculum

Contextfactoren spelen een belangrijke rol binnen de manier waarop flexibel onderwijs kan worden georganiseerd. Deze factoren waren daarom een belangrijk uitgangspunt bij de totstandkoming van onze oplossing voor de manier waarop flexibel onderwijs bij ROC A12 kan worden vormgegeven. Een rijdende school is bijvoorbeeld heel flexibel qua locatie. Gezien de beperkte ruimte is de flexibiliteit ten aanzien van inzet van werkvormen een stuk minder. De contextfactoren verschillen uiteraard per instelling en per opleiding.

 Aanpak flexibiliseringstraject

In overleg met ROC A12 besloten we een duaal traject op te starten, bestaande uit een expertgroep en een klankbord-/trainingsgroep.

A. Expertgroep

De expertgroep stelde onder onze leiding een kader op om tot flexibele onderwijsprogramma’s te komen. De contextfactoren werden hierbij in kaart gebracht. Iedere bijeenkomst stond een ander aspect centraal. Kusoma bereidde iedere bijeenkomst grondig voor, zodat concrete input geleverd kon worden en de bijeenkomst tot direct toepasbare resultaten leidde. De expertgroep vormde een goede afspiegeling van de verschillende afdelingen en disciplines binnen ROC A12.

B. Klankbord-/trainingsgroep

We gaven daarnaast een training aan docenten om hen te ondersteunen bij het flexibiliseren van hun eigen onderwijsprogramma’s. Dit liep, met een vertraging van twee weken, parallel aan de expertgroep. Input voor de training waren de uitkomsten van de bijeenkomsten van de expertgroep. Op deze manier fungeerde de trainingsgroep eveneens als klankbord voor de materialen die op basis van de resultaten van de expertgroep ontwikkeld waren. Hierdoor konden we de materialen direct verbeteren om ze nog beter aan te laten sluiten op de wensen en behoeften uit de praktijk.

3.       Bepalen CGO-waarde huidige lesmaterialen

Het doel was erachter te komen in hoeverre het bestaande lesmateriaal bruikbaar was binnen CGO en hoe het materiaal eventueel aangepast zou moeten worden. Het lesmateriaal werd grotendeels ontwikkeld door de docenten zelf en dit zou in de toekomst niet veranderen. Om te zorgen voor de juiste input en draagvlak voor de uitkomsten, hebben de we analyse in nauw overleg met de docenten uitgevoerd. Zo hebben we bijeenkomsten georganiseerd, één-op-één gesprekken gevoerd en gezorgd voor regelmatige terugkoppeling.

Analyseaspecten

Tijdens de analyse hebben we op een aantal aspecten gelet.

A. Inhoud

We hebben de bestaande materialen geïnventariseerd en de inhoud naast de kerntaken en werkprocessen uit de kwalificatiedossiers gelegd. Op die manier werd duidelijk of alle kerntaken en werkprocessen uit het kwalificatiedossier afgedekt werden, zoals de wet voorschrijft.

B. Competenties

Een tweede aspect waarop we hebben gelet zijn de competenties. In onze analyse hebben we gekeken in hoeverre het bestaande lesmateriaal de student de mogelijkheid geeft te werken aan competenties. In de nieuwe kwalificatiestructuur staan per opleiding  de competenties en de (beroeps)context namelijk centraal. Hierbij kun je denken aan zelfstandig werken, analyseren, initiëren en klantgericht werken.

 C. Werkvorm

Een derde aspect is de werkvorm: de manier waarop een les wordt aangeboden. Competentiegericht Onderwijs stelt dat de student zelfstandig, op eigen initiatief en in zijn eigen tempo de lesstof moet kunnen doorlopen. Volledig klassikaal onderwijs is hiervoor vaak minder geschikt, waardoor vaak gebruik wordt gemaakt van meerdere werkvormen (blended learning). Wij hebben gekeken in hoeverre de huidige werkvormen aansluiten bij de nieuwe eisen.

Resultaat

Adviesrapporten en trainingsmap

Het resultaat per onderdeel was als volgt:

1.       Adviesrapport product- en procesevaluatie leermiddelen ZMD

We hebben het resultaat van het onderzoek beschreven in een rapport. Opzet rapport:

  • De manier waarop de verschillende producten tot stand zijn gekomen

  • Hoe zien de verschillende producten eruit

  • Het kader (contextfactoren) dat A12 heeft opgesteld

  • De eisen voor het DPF

  • Uitgangspunten van CGO in het algemeen.

  • Een vergelijking van de producten en in hoeverre de producten aansluiten bij de A12-kaders, het DPF en CGO.

  • Conclusies en aanbevelingen.

 Het rapport vormt het uitgangspunt voor verdere activiteiten en beslissingen.

2.       Trainingsmap flexibiliseren curriculum

Het eindresultaat bestaat uit een trainingsmap met direct toepasbare werkdocumenten die docenten kunnen gebruiken bij het flexibiliseren van hun onderwijsprogramma’s. De trainingsmap bevat de volgende onderdelen:

A. Kapstok

De kapstok beschrijft drie fasen om een onderwijsprogramma te flexibiliseren:

  • Fase 1: Eerst inventariseer je waar de opleiding staat, wat de uitgangspositie is. Dit is nodig om de mogelijkheden voor uitwisseling en flexibilisering in kaart te krijgen.

  • Fase 2: In de tweede fase bepaal je waarom en hoe je wilt en kunt flexibiliseren.

  • Fase 3: In de derde fase ga je aan de slag om de gewenste flexibiliteit te realiseren.

 B. Stappenplan en checklists fase 2

Fase 2 uit de kapstok is het bepalen van de manier waarop je gaat flexibiliseren, dit is de belangrijkste fase. Ter ondersteuning hebben we een ‘stappenplan flexibiliseren’ opgesteld. Doel van het stappenplan:

  • Docenten ondersteunen in het bepalen van het doel van flexibiliseren (wat wil ik bereiken)

  • Docenten ondersteunen bij het bepalen van de strategie om flexibilisering te kunnen organiseren.

  • Een mogelijkheid voor docenten om te checken of de opleiding aan de randvoorwaarden voldoen om een bepaalde strategie uit te kunnen voeren. Hierbij wordt verwezen naar de checklists, die de docenten helpen hun doel en strategie te bepalen en uit te werken. Het overzicht pretendeert niet volledig te zijn, maar is bedoeld als praktisch handvat om aan de slag te kunnen.

 C. Voorbeelden

Tenslotte zijn in de kapstok inspirerende voorbeelden en ervaringen opgenomen van binnen en buiten A12 en het MBO. Deze kunnen de docenten gebruiken om ideeën op te doen.

3.       Adviesrapport bepalen CGO-waarde huidige lesmaterialen

Het resultaat bestaat uit een adviesrapport waarin we concrete adviezen geven over de inzet en mogelijke aanpassingen van het bestaande lesmateriaal. Centraal in het rapport stonden taakklassenschema’s, waarin je per opleiding (uitstroom) en per vestiging kunt zien in hoeverre het kwalificatiedossier wordt gedekt en welke onderwerpen nog onderbelicht zijn. Overzichtelijk en inzichtelijk.

 

Contact

E-mail: info@kusoma.nl
Sietske: 06-41010478

Visit Us On TwitterVisit Us On FacebookVisit Us On Linkedin